Μία ενδιαφέρουσα συνέντευξη!

Παρασκευή 17 Ιουνίου 2022

 


Στις 2/6/22 είχα την χαρά να δώσω με αφορμή το νέο μου μυθιστόρημα ΘΥΜΑΤΑ που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν, μία πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη στην Μαρία Κομελίδου και την Ρωξάνη Σπανού για την σελίδα τους που αφορά τον κόσμο των βιβλίων, "Σελιδοδείκτης". Η συνέντευξη ήταν ζωντανά στο Facebook και δυστυχώς δεν διασώθηκε το ηχητικό. Κατάφερα ωστόσο να την απομαγνητοφωνήσω προτού την χάσω και σας την παραθέτω εδώ, μιας και θεωρώ ότι είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες συνεντεύξεις που έχω έως τώρα δώσει. Οι ερωτήσεις ήταν ουσιαστικές, οι απαντήσεις που δόθηκαν έλυναν, θεωρώ, οποιεσδήποτε απορίες θα μπορούσε να έχει το αναγνωστικό κοινό σχετικά με το βιβλίο, κι όλοι κερδίσαμε κάτι από αυτή την εποικοδομητική συζήτηση που εξελίχθηκε ένα όμορφο απόγευμα του Ιούνη.

- Πες μας λίγα λόγια για σένα.

Ονομάζομαι Λία Νικολάου, γεννήθηκα στον Βόλο όπου και κατοικώ έχοντας ενστερνιστεί διάφορους κοινωνικούς  ρόλους μεγαλώνοντας εδώ και 48 χρόνια. Γράφω από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου (πρωτότυπο, ε; όπως και οι περισσότεροι Έλληνες άλλωστε!) κι εδώ και δύο χρόνια, από το '20 που κυκλοφόρησε το "Να μ' αγαπάς", δίνω τον αγώνα μου κυνηγώντας τα όνειρά μου ώστε ν' αφήσω κάτι στον κόσμο φεύγοντας...

- Το βιβλίο σου ΘΥΜΑΤΑ είναι το δεύτερο. Στο πρώτο, το Να μ' αγαπάς, ο κεντρικός άξονας ήταν η αγάπη και η απώλεια. Τώρα έχουμε να κάνουμε με θύματα και θύτες, πάλι όμως με την αγάπη και την αποδοχή. Πώς προέκυψε;

Νιώθω πως ο δικός μου δρόμος είναι η αγάπη. Γι' αυτήν θέλω να μιλώ, να γράφω, αυτήν προσπαθώ να επικοινωνήσω, αυτήν κοιτάζω και ακολουθώ. Μπορεί συχνά να βρίσκομαι στα σκοτάδια μου μα πάντα, πάντα, πάντα, έχω στραμμένο το βλέμμα στο φως. Δηλαδή, στην Αγάπη. Κι αγάπη δίχως αποδοχή, κατανόηση, σεβασμό, δεν υφίσταται. Επιλέγοντας, λοιπόν, να γράψω μια αρκετά σκληρή ιστορία όπως είναι τα ΘΥΜΑΤΑ, δεν θα μπορούσα να μην δείξω το πόση ανάγκη έχουμε όλοι από αγάπη και αποδοχή. Είμαστε τα δέντρα κι η αγάπη είναι το νερό, η αποδοχή η τροφή... Στην έλλειψή τους, μαραζώνουμε.

- Διαβάζοντάς το θα μπορούσε κάποιος να πει ότι χωρίζεται σε τρία μέρη. Στο 1ο ξεκινάς με έναν φόνο -και δεν λέμε γιατί- και τα 2 από τα 3 θέματα που πραγματεύεσαι είναι η προσφυγιά και ο ρατσισμός. Στην Ελλάδα, είμαστε ρατσιστές;

Πιστεύω πως δεν έχει να κάνει με τη χώρα ο ρατσισμός. Δεν έχει εντοπιότητα. Μπροστά στο ξένο θα υπάρχει πάντα ο φόβος. Ξυπνούν οι ανασφάλειές μας, είναι στη φύση μας. Δεν εμπιστευόμαστε αυτό που δεν γνωρίζουμε, αυτό που δεν μοιάζει να είναι όμοιο με εμάς ή με ό,τι έχουμε συνηθίσει. Είναι ένας αυτόματος μηχανισμός άμυνας. Θέλει γενναιότητα και απέραντη καλοσύνη ώστε να παραγκωνιστεί αυτός ο αρχέγονος φόβος. Η εμπιστοσύνη κερδίζεται με τον χρόνο και τη γνώση που έρχεται μέσα από την εμπειρία.

- Στο δεύτερο μέρος έχουμε να κάνουμε με την αποδοχή της διαφορετικότητας και την ενδοοικογενειακή βία. Θα ρωτήσω πάλι. Έχουμε καταφέρει να αποδεχτούμε το διαφορετικό και να το εντάξουμε ως ίσο πριν την κοινωνία, μέσα μας;

Η ερώτησή σου εγείρει δύο σημαντικά ζητήματα όπου το ένα δεν ταυτίζεται αυτομάτως με το άλλο και δεν συνδέονται απαραίτητα. Το ένα είναι η ενδοοικογενειακή βία και το άλλο η αποδοχή της διαφορετικότητας. Την ενδοοικογενειακή βία αρχικά πρέπει να αναρωτηθούμε τί είναι αυτό που την πυροδοτεί. Πώς γίνεται ένας άνθρωπος θύμα κάποιου άλλου; Μπορεί, άραγε, ο κακοποιητής να συνειδητοποιήσει μια μέρα τις πράξεις του και να αλλάξει συμπεριφορά ή θα καταλήγει πάντα στη βία ως μέσω επιβολής των θέλω του και των απόψεών του; Αν υποθέσουμε ότι ο άνθρωπος μπορεί να αλλάξει, τότε δημιουργείται η απορία "τί είναι αυτό -ή ποιος είναι αυτός- που έχει τη δύναμη να συντελέσει σε αυτή την αλλαγή. Όλα αυτά είναι θέματα που με απασχολούν... Τα μελετάω, πάνω μου κι εντός μου πρωτίστως, Προσπαθώ να βρω πάντα εκείνο το μικροσκοπικό γρανάζι που "γυρνά" κάνοντας έναν άνθρωπο να συνειδητοποιήσει Ποιος είναι, Τι θέλει, Τι μπορεί να κάνει, Τι είναι αποδεκτό (νομικό, ηθικό) και τι δεν είναι να κάνει.
Το άλλο θέμα που έθιξες είναι η αποδοχή της διαφορετικότητας και η ένταξή της ως ίση, πριν την κοινωνία, εντός μας. Ας σκεφτούμε λίγο ποια είναι η κοινωνία. Είναι ένα σώμα ατόμων αγνώστων προς εμάς; Όχι. Η κοινωνία είμαστε εμείς οι ίδιοι. Είμαστε τα ζωντανά κύτταρα που την αποτελούν. Επομένως, το πλέον λογικό για να υπάρχει ισορροπία, ανάπτυξη, σύμπνοια, πρόοδος, είναι η αποδοχή του ενός κυττάρου από το άλλο, ισότιμα, δίχως αστερίσκους και διακρίσεις. Το κάνουμε αυτό; Όχι, φυσικά. Οι λόγοι είναι πολλοί και δεν μπορούν να απαντηθούν εδώ και τώρα, θα μας έπαιρνε ολόκληρη ημερίδα για να τους αναλύσουμε...

- Γιατί ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα; Ποιά είναι τα μέλη της; Γιατί πρέπει να υπάρχει μία κοινότητα που να ξεχωρίζει; Γιατί πρέπει να ενδιαφέρεται κάποιος για την σεξουαλικότητα του άλλου όταν αυτή είναι διαφορετική;

Για αρχή ας πούμε σε όσους δεν το γνωρίζουν πως πρόκειται για αρκτικόλεξο των λέξεων Λεσβίες Ομοφυλόφιλοι, Αμφιφυλόφιλοι, Τρανς, Κουήρ, Ίντερσεξ και το + αντιστοιχεί για συντομία σε όλες τις ταυτότητες φύλου κι ερωτικού προσανατολισμού που υπολείπονται. Το σύνολο όλων περιγράφεται ως "ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα". Η κοινότητα αυτή ξεχωρίζει επειδή ακόμα διεκδικεί τα δικαιώματα των ατόμων που την απαρτίζουν.
Φυσικά, δεν χρειάζεται κάποιος να ενδιαφέρεται για τον σεξουαλικό προσανατολισμό του άλλου, αρκεί να υπάρχει η βεβαιότητα πως ο ερωτικός του προσανατολισμός δεν γίνεται η αιτία για να υφίσταται διακρίσεις, να δέχεται εκφοβισμό και κακοποίηση.
Δηλαδή, σε έναν ιδανικό κόσμο όπου όλοι οι άνθρωποι έχουν ίσα δικαιώματα, ο ερωτικός προσανατολισμός και η ταυτότητα φύλου των ατόμων θα μας ήταν αδιάφορα, όπως το χρώμα των μαλλιών, ας πούμε. Σήμερα όμως που οι ταυτότητες φύλου και ο ερωτικός προσανατολισμός γίνονται συχνά η αιτία να συναντούν κάποιοι άνθρωποι εξαιρετικές δυσκολίες σε όλα τα επίπεδα διαβίωσής τους, κάτι που μόνο ισότιμο δεν είναι, τότε δεν είναι απλά απαραίτητο αλλά είναι μέγιστη ανάγκη να συνεχίσει να υπάρχει μια οργανωμένη, ενωμένη σαν μία γροθιά κοινότητα που να μάχεται διεκδικώντας δικαιώματα και να λειτουργεί ως ασπίδα προστασίας. Το αν υπάρχει πραγματικά, είναι άλλο θέμα, δυστυχώς...

- Πώς θα γίνει η λέξη "διαφορετικότητα" "ισότητα" ή "αποδοχή της μοναδικότητας του άλλου";

Προσωπικά, δεν με ενοχλεί η λέξη "διαφορετικότητα". Όλες οι λέξεις μας είναι το ίδιο χρήσιμες, όλες οι λέξεις οδηγούν στην εμπέδωση και την αποδοχή μέσα από την κατανόηση μίας κατάστασης. Άλλωστε, αν κοιτάξουμε προσεκτικά, πέρα από τα στερεοτυπικά μοτίβα με τα οποία συνηθίζει ο εγκέφαλός μας να καταγράφει και ν' αποθηκεύει πρόσωπα και εμπειρίες (για χάρη της γρήγορης μάθησης) θα δούμε ότι κανείς, φυσικά, δεν μοιάζει με κανέναν. Είμαστε όλοι μοναδικά πλάσματα, τόσο διαφορετικά!

- Συμφωνείς με τη χρήση του @ όταν δεν θέλουμε να δείξουμε το γένος;

Είναι θέμα αυτοπροσδιορισμού του ατόμου. Το σωστό είναι να ρωτάμε πώς το άτομο αυτοπροσδιορίζεται κι εκείνο θα μας κατευθύνει στον τρόπο που θα του απευθυνόμαστε. Προσωπική μου άποψη είναι πως η Ελληνική γλώσσα είναι αρκετά πλούσια για να περιγράψει με περισσή ευγένεια ακόμη και τα ... α-γενή πλάσματα!

- Κάποιος θα έλεγε "γιατί πρέπει να ξέρω τι κάνει ο άλλος στην ερωτική του ζωή; εγώ το λέω;" Οι straight το λένε φωναχτά, Λία;

Ναι, το λένε. Το φωνάζει η άνεση των κινήσεών τους. Το ότι μπορούν να βγουν μια βόλτα με τον άνθρωπό τους πιασμένοι χέρι-χέρι και ν' ανταλλάξουν αν το θέλουν ένα φιλί τρυφερότητας ή ακόμα και πάθους χωρίς να δεχθούν εκφοβισμό ή εξύβριση ή χλεύη. Αυτόν τον φόβο δεν τον αξίζει κανένας άνθρωπος. Πρέπει όλοι, όταν βγαίνουμε μια βόλτα με τον άνθρωπό μας να μην νιώθουμε φόβο αλλά ν' απολαμβάνουμε εξίσου χαρούμενες, τρυφερές στιγμές.
Πρέπει όλοι, επίσης, αν το επιθυμούν, να έχουν το δικαίωμα να παντρευτούν τον άνθρωπό τους, και να έχουν το δικαίωμα να μεγαλώσουν την οικογένειά τους υιοθετώντας παιδιά. Το έχουν τώρα όλοι αυτό το δικαίωμα; Όχι. Ποιοι το έχουν; Οι ετεροφυλόφιλοι, μόνο. Άρα, γι' αυτά τα δικαιώματα που μας στερούν αγωνιζόμαστε. Και καθώς αγώνας σιωπηρός δεν γίνεται, γι' αυτό οι ετεροφυλόφιλοι που έχουν κερδίσει τα κεκτημένα τους θα συνεχίσουν να μας ακούν μέχρι να δικαιωθούμε. Εκείνος, λοιπόν, που ισχυρίζεται πως δεν υπάρχει λόγος να μαθαίνει τι κάνει ο άνθρωπος με διαφορετική ερωτική ταυτότητα ή/και ταυτότητα φύλου από αυτόν, θα πρέπει να σκεφτεί πως η φωνή που ακούει είναι η φωνή των διεκδικήσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μας.

- Όλοι σου οι ήρωες είναι θύματα. Αλλά όλοι είναι και θύτες. Και δεν μπόρεσα να μην σκεφτώ αντίστοιχες καταστάσεις που υπήρξα και τα δύο. Αυτός ήταν ο στόχος; Να δείξεις ότι όλοι πέρα από θύματα γινόμαστε και θύτες;

Εμείς οι άνθρωποι είμαστε περίεργα πλάσματα. Εστιάζουμε συνήθως σε όσα μας κάνουν οι άλλοι και όχι σε όσα κάνουμε εμείς στους άλλους. Πάντα κάπως προσπαθούμε να βγάλουμε την ουρά μας απέξω παρουσιάζοντας τον εαυτό μας ως θύμα. Επειδή είμαστε ευθυνόφοβοι, αυτό συμβαίνει. 
Αυτό που θέλησα να κάνω ήταν να στρέψω με τη γραφή μου την προσοχή τόσο σε αυτά που κάνουν το άνθρωπο-θύμα όσο και σε αυτά που κάνουν τον άνθρωπο-θύτη, κρατώντας όμως ίσες αποστάσεις. Προσπαθώ να δείξω πως όλοι ανεξαιρέτως κατά περιόδους στη ζωή μας αλλάζουμε ρόλους και ταυτότητες. Κι είναι πάρα πολύ εύκολο οι ρόλοι να αντιστραφούν. Αρκεί αυτό το "κάτι" που κάνει το γρανάζι να γυρίσει...

- Οι καταστάσεις που περιγράφονται στο βιβλίο είναι αυτές που πονάνε. Που όταν τις ακούει κάποιος στα ΜΜΕ γίνεται δικαστής και παίρνει θέση κρίνοντας. Εσύ, δεν κουνάς το δάχτυλο. πώς τα καταφέρνεις;

Α, είναι πολύ απλό! Προσπαθώ πάντα να μπαίνω στα παπούτσια του άλλου προτού αποκτήσω άποψη κι εκφέρω γνώμη!

- Οι σεξουαλικές προτιμήσεις έχουν ένα όριο; Θέλω να πω ότι υπάρχουν και θέματα ταμπού. Η αιμομιξία για παράδειγμα. Πότε κάτι είναι αρρωστημένο;

Στον έρωτα -αν αυτό εννοείς- δεν υπάρχει τίποτα αρρωστημένο και διαστροφικό ΟΤΑΝ (το τονίζω αυτό) αποτελεί πράξη ενηλίκων που συναινούν έχοντας πλήρη συνειδητότητα. 

- Στο τρίτο μέρος του βιβλίου οι δύο πρώτες ιστορίες ενώνονται. Και έρχεται η λύτρωση. Γιατί ήθελες ένα τέτοιο τέλος; Τελικά, πίσω από όλα τα λάθη, τα πάθη και τη βία που προκαλούν, επικρατεί η αγάπη;

Η αγάπη είναι επιλογή. Όταν αποκτούμε αντίληψη των λαθών, επίγνωση των παθών, συνειδητότητα του Εαυτού και των θέλω μας, ο δρόμος μας καθαρίζει. Η αγάπη, θεωρώ και το έχω ξαναπεί, είναι η μόνη αποσκευή που θα πάρουμε μαζί μας φεύγοντας από τη ζωή...
Όσο για το τέλος, μία τόσο δύσκολη, σκληρή ιστορία, χρειάζονταν ένα τέλος καθαρτικό, λυτρωτικό. Νομίζω όμως πως επίσης το όφειλα στους αναγνώστες του "Να μ' αγαπάς" που μου έστελναν μηνύματα πως πλάνταξαν στο κλάμα με το τέλος του (γέλια)

- Στην προσπάθειά μας να δείξουμε προοδευτικοί έχουμε χάσει το νόημα και κάνουμε τραγικά λάθη. Για παράδειγμα, για ν' αγκαλιάσουμε κάτι νέο γινόμαστε ρατσιστές απέναντι σε κάτι άλλο. Π.χ. οι φιλόζωοι φέρονται απαξιωτικά σε όσους αγοράζουν ζώα και δεν επιλέγουν την υιοθεσία αδέσποτων, κλπ. Γιατί, πιστεύεις, γίνεται αυτό; Πώς θα αλλάξει ώστε να μην γινόμαστε θύτες;

Ναι, συμβαίνει, όντως. Ο μόνος τρόπος για να πάψει να συμβαίνει είναι ο αλληλοσεβασμός και η κατανόηση. Για να διατηρούνται οι εύθραυστες ισορροπίες εντός της κοινωνίας. Υπάρχει χώρος για όλους. Αλλά για να υπάρξει χώρος για όλους πρέπει να παραμερίσουμε το Εγώ μας. Κι είναι βαρύ, το άτιμο...

- Ποιο είδος λογοτεχνίας πρεσβεύεις;

Γράφω κοινωνικά μυθιστορήματα. Υπηρετώ με σεβασμό κι άπλετη αγάπη τη λογοτεχνία ΛΟΑΤΚΙ+ θεματικής.

[ Εδώ απαντώ σε ερώτημα ακροατή: Αν θα γράψω κάποια στιγμή και άλλο είδος και γιατί τόσο εμμονικά έχω σταθεί στη λογοτεχνία ΛΟΑΤΚΙ+ θεματικής ενώ θα μπορούσα να αποδώσω εξίσου καλά στη μικρή φόρμα γράφοντας Διηγήματα ή να γράψω μυθιστορήματα που να απευθύνονται σε περισσότερους αναγνώστες]

Προς το παρόν, αυτό το είδος με εκφράζει. Γράφω επίσης Ποίηση, πρώτα και πάνω από όλα με την ποίηση έχω ασχοληθεί... Ωστόσο φοβάμαι να εκτεθώ ακόμα μέσα από μία έκδοση ποιητικής συλλογής... Ο καιρός θα δείξει τι άλλο θα κάνω...

- Γιατί να διαβάσει κάποιος το βιβλίο σου;

Γιατί θα βρει τον εαυτό του σε σημεία που δεν φαντάζεται!

- Τί διαβάζεις;

Γενικά τί διαβάζω; ή αυτή τη χρονική περίοδο τί διαβάζω; Λοιπόν, διαβάζω Δοκίμια, Πραγματείες, μυθιστορήματα και βεβαίως πολλή Ποίηση. Αυτές τις μέρες διαβάζω το "Εγχειρίδιο Ιχθύων" του Ρίτσαρντ Φλάναγκαν, το "Η Μουντζούρα" της Ιουλίας Λυμπεροπούλου, και το "Η άλλη σεξουαλικότητα" όπου εμπεριέχονται εφτά δοκίμια για τις σεξουαλικές διαστροφές. Ναι, μπορώ να διαβάζω έως τρία βιβλία μαζί χρονικά, φυσικά όχι ταυτόχρονα (γέλια)

- Θα ήθελες να γίνει ταινία κλπ;

Θα ήθελα το "Να μ' αγαπάς" να το δω μια μέρα σε Θεατρικό και νομίζω ότι τα "Θύματα" θα γίνουν όντως μια υπέροχη ταινία (γέλια)

- Επόμενο βιβλίο;

Γράφεται ήδη!

Διαβάστε Περισσότερα

Για την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, Τρανσφοβίας και Αμφιφοβίας

Τετάρτη 18 Μαΐου 2022

 


Χθες ήταν μια μέρα πολύ σημαντική για μένα. Γι' αυτό και άφησα πρώτα όλους τους άλλους να μιλήσουν γι' αυτή. Σήμερα όμως θα ήθελα να σας πω κι εγώ δυο λόγια, από καρδιάς. Δυο κουβέντες που βγαίνουν μέσα από τα δικά μου βιώματα, τις εμπειρίες της δικής μου ζωής, τα παθήματα που έγιναν μαθήματα και μνήμη, πότε γλυκιά και πότε ολότελα πικρή. Μα, ας τα πάρω τα πράγματα από την αρχή.

17 του Μάη είχαμε χθες λοιπόν, και σαν χθες ήταν που το 1990 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας με ψήφισμά του ανακοίνωσε τονίζοντας πως "η ομοφυλοφιλία δεν είναι ψυχική ασθένεια, δεν είναι διαστροφή, ούτε ψυχική διαταραχή" ελευθερώνοντας έτσι όλους τους ομοφυλόφιλους ανθρώπους από τη ρετσινιά των ψυχικά νοσούντων και των διεστραμμένων που συνήθιζαν να τους κολλούν, ησυχάζοντας την ηθική τους. Αργότερα, στον όρο "Ομοφοβία" ήρθαν να κολλήσουν και οι όροι "Τρανσφοβία" και "Αμφιφοβία", καθώς μελετήθηκαν καλύτερα οι ταυτότητες φύλου και άρχισε ο κόσμος να τις επικοινωνεί. Ο φόβος, ως δεύτερο συνθετικό των λέξεων, ήρθε ως επακόλουθο αυτής της πιο ελεύθερης επικοινωνίας.

Ας πάω στο προκείμενο κι ας μιλήσω απλά: Δεν κρύβω την ταυτότητα φύλου μου, μιλάω για τον εαυτό μου, ανοίγομαι. Η κίνησή μου αυτή έλκει κοντά μου άτομα φιλικά προσκείμενα, άτομα που ενδιαφέρονται πραγματικά να με γνωρίσουν καλύτερα με σκοπό να αντλήσουν γνώση και να κατανοήσουν αυτό με το οποίο αυτοπροσδιορίζομαι, δηλαδή την ταυτότητα φύλου μου και τον σεξουαλικό μου προσανατολισμό. Όντας όμως άνθρωπος ανοιχτός κοντά μου έλκω κι ανθρώπους φοβικούς, κομπλεξικούς, ανθρώπους που το άγνωστο και το μη συνηθισμένο, αυτό που δεν εμπίπτει στην (ετερο)κανονικότητα με την οποία έχουν γαλουχηθεί, τους τρομοκρατεί οπότε και του εναντιώνονται.

Επειδή το αδοκίμαστο και το απ' αλλού φερμένο / Δεν το αντέχουν οι άνθρωποι κι είναι νωρίς, μ' ακούς / είναι νωρίς ακόμη μες στον κόσμο αυτόν αγάπη μου / Να μιλώ για σένα και για μένα. [Το Μονόγραμμα, Οδυσσέας Ελύτης,  Εκδόσεις Ίκαρος]

 "Ο κόσμος ακόμα δεν είναι έτοιμος να δεχτεί τους διαφορετικούς ανθρώπους με αγάπη και να τους προστατεύσει", λέει η Λάουρα, μία διεμφυλική (τρανς) γυναίκα, στο μυθιστόρημά μου ΘΥΜΑΤΑ (σελ. 61), συμπληρώνοντας "γιατί, πολύ απλά, μας φοβούνται". 

Ναι, ο κόσμος φοβάται το διαφορετικό, προσωπικά δεν φοβάμαι ούτε σιχαίνομαι μα ούτε και ντρέπομαι να χρησιμοποιήσω τη λέξη. Όπου, βεβαίως, "διαφορετικό" είναι αυτό που ξεφεύγει από τις νόρμες, τους κανόνες, την ομοιομορφία ενός κοινωνικά κατασκευασμένου σχεδίου ελέγχου και της οπτικής του στρουθοκαμηλισμού και της παρωπίδας, δείχνοντας συνάμα με το δάχτυλο στην αντίθετη πλευρά, το πόσο εκπληκτικά όμορφη είναι η ποικιλομορφία της διαφορετικότητας. Όμορφη, για εκείνον που ξέρει να την αναγνωρίσει και να την εκτιμήσει. Όμορφη, για εκείνον που δέχεται πως θα βγει μονάχα κερδισμένος αν την αφουγκραστεί, αν μάθει μαζί της να συμβιώνει, να της δίνει το χώρο που χρειάζεται, να της αναγνωρίζει τα δικαιώματα που έχει ανάγκη για να επιβιώσει, δίνοντας δύναμη στη φωνή της ν' ακουστεί.

Ο κόσμος φοβάται το διαφορετικό γιατί δεν έχει μάθει να λειτουργεί έξω από τα πλαίσια των κουτιών στα οποία αναπτύσσεται από τη βρεφική ηλικία ο νους του. Συνειρμικά καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι ο κόσμος που φοβάται αυτό που δεν γνωρίζει, αντιδρά. Αυτό που δεν γνωρίζει, δεν το γνωρίζει επειδή κάποιοι δεν φροντίζουν να του δώσουν τη γνώση. Κάποιοι φροντίζουν να κρατούν την κοινωνία στο ημίφως. Και μια κοινωνία μαθημένη στο ημίφως, αναγνωρίζει για καθοδηγητές της τις σκιές. Λίγο φως, λίγο χρώμα, την κάνει ν' αντιδρά γιατί της είναι ξένο. Το ξένο, αναγνωρίζεται κι εκτιμάται αυτόματα ως μη αποδεκτό, ως εχθρικό. Σημαίνει κίνδυνος το Όποιο Ξένο... Και μπροστά στον κίνδυνο να χαθεί η -κατασκευασμένη- αίσθηση της ασφάλειας που νιώθουν, αντιδρούν ξεσπώντας τον οργισμένο τους Φόβο.

17 του Μάη, 2022, είχαμε χθες. Δεν κατοικούμε στη σπηλιά του Πλάτωνα, εξακολουθούμε να ζούμε ωστόσο ανάμεσα σε σκιές. Ας μιλήσουν τα νούμερα:

Σύμφωνα με έρευνα, που διενεργήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος FAROS και παρουσιάστηκε σε διαδικτυακή εκδήλωση του συντονιστή του έργου, του Κέντρου Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας, 1 στα 3 ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα στην Ελλάδα δέχεται προσβολές ή εξύβριση λόγω του σεξουαλικού προσανατολισμού ή/και της ταυτότητας φύλου του από επαγγελματίες στο δημόσιο τομέα. Το 40% των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων δεν νιώθει άνετα να εκφράσει τον  σεξουαλικό προσανατολισμό ή/και την ταυτότητα φύλου του στο προσωπικό των δημόσιων φορέων και υπηρεσιών. Το 18% αποφεύγει συχνά ή πάντα να επισκεφθεί δημόσιες υπηρεσίες, ακόμα και σε περιπτώσεις που είναι αναγκαίο, επειδή ανησυχεί για την αντιμετώπιση που θα έχει. 1 στα 2 ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα δηλώνει ότι δεν νιώθει ασφάλεια να απευθυνθεί στην αστυνομία, ενώ το 13% αναφέρει ότι συχνά ή πάντα αστυνομικοί προσπαθούν να αποθαρρύνουν την καταγγελία περιστατικών βίας ή διάκρισης λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ή/και ταυτότητας φύλου. Το 14% δηλώνει ότι δέχεται συχνά ή πάντα ειρωνικά σχόλια, προσβολές ή εξύβριση από αστυνομικούς κατά την επίσκεψη στο αστυνομικό τμήμα. Το 47% των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων φοβάται να αποκαλύψει τον σεξουαλικό του προσανατολισμό ή/και την ταυτότητα φύλου του όταν προσφεύγει σε υπηρεσίας υγείας και πρόνοιας επειδή πρότερη εμπειρία έχει αποδείξει πως δεν θα λάβει ποιοτικές υπηρεσίες. 

Γι' αυτούς μα και για άλλους πολλούς λόγους που όλοι έχουν να κάνουν με το δικαίωμα του ανθρώπου στον αυτοπροσδιορισμό, στην ελευθερία έκφρασης και στην αγάπη (γιατί, βεβαίως και είναι δικαίωμα του κάθε ανθρώπου να αγαπάει τον άνθρωπο που διαλέγει η ψυχή του), η Παγκόσμια Ημέρα Κατά της Ομοφοβίας της Τρανσφοβίας και της Αμφιφοβίας, σημαίνει για όλον τον κόσμο την ύψιστη ανάγκη για σωστή και συμπεριληπτική εκπαίδευση κι επιμόρφωση ώστε να εξαλειφθούν μια μέρα τα φαινόμενα βίας που ασκείται στα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα από ανθρώπους κομπλεξικούς και φοβικούς. 

Για μένα, η ημέρα αυτή θα είναι πάντα η μέρα που κοίταξα τον εαυτό μου στα μάτια και του είπα : "Έχεις περάσει πολλά. Σου έχουν φερθεί βίαια, σου έχουν απευθυνθεί υποτιμητικά, σε έχουν κοροϊδέψει και σε έχουν εξευτελίσει. Ψηλά το κεφάλι! Μπορείς... Γιατί εκεί έξω υπάρχουν και οι άνθρωποι που θα σ' αγαπήσουν ακριβώς γι' αυτό που είσαι. Γιατί εγώ, ο εαυτός σου, σ' αγαπάω όπως είσαι! Κι αυτό, φτάνει."

Αγωνιστικούς χαιρετισμούς!

Διαβάστε Περισσότερα

Για τη Mary Renault ( μαζί & κάτι δικά μου)

Σάββατο 7 Μαΐου 2022


Κοιτάζω ολόγυρα και βλέπω ανθρώπους στραμμένους ολότελα στα ενδότερα του εαυτού τους ή στην οθόνη ενός κινητού -κίνηση που μου υπενθυμίζει πως όλοι αναζητούμε περιστασιακές διεξόδους από εκείνα που απασχολούν τον εγκέφαλό μας. Μα, τελειώνουν ποτέ τα προβλήματα; Όχι, θεωρώ. Οι στιγμές ξεγνοιασιάς είναι λίγες κι αυτό τις καθιστά πολύτιμες.

Αν και καθυστερημένα γι’ αυτόν τον μήνα καθώς αντιμετωπίζω κάποια θέματα υγείας που μου έχουν φέρει μια μικρή αναστάτωση στην καθημερινότητά μου, θα ήθελα να σας θυμίσω πως η καλύτερη διέξοδος, η πιο δυναμική απόσπαση του εαυτού μας από τις έγνοιες, έρχεται μέσα από την ανάγνωση ενός βιβλίου. Χανόμαστε στις σελίδες του, ταξιδεύουμε εκεί που το σώμα -προς στιγμήν- δεν μπορεί να πάει, αναθαρρούμε λίγο παρακολουθώντας τις ζωές των χαρακτήρων, συγκρίνοντάς τες με τις δικές μας ζωές. Κάθε βιβλίο κι ένα νέο σύμπαν που απλώνεται μπροστά μας και μας ανοίγεται προς εξερεύνηση!

Από όλα αυτά τ’ αστέρια του βιβλιοκόσμου εκεί έξω, σήμερα διάλεξα να σας μιλήσω για την Μαίρη Ρενώ, την συγγραφέα που αγάπησε πολύ την Ελλάδα κι έγραψε βιβλία που βγήκαν από τη βαθιά μελέτη της ιστορίας και της μυθολογία της, μα αγάπησε πολύ επίσης κι αφοσιώθηκε  στο λογοτεχνικό είδος που σήμερα αποκαλούμε "Κουήρ Λογοτεχνία" ή "ΛΟΑΤΚΙ Λογοτεχνία" προτού ακόμα αυτή αποκτήσει ταμπέλα…

Μπορεί να θεωρηθεί ως η πρώτη συγγραφέας που έγραψε για ΛΟΑΤ χαρακτήρες, βάζοντάς τους θετικό πρόσημο. Ξέφυγε από το συνήθειο των προκατόχων της να παρουσιάζουν τα άτομα της γκέι κοινότητας ως καρικατούρες ή τους κακούς μίας υπόθεσης, κι ανέδειξε τη γλυκύτητα, τον ρομαντισμό, τις ανάγκες για συντροφικότητα και κανονικότητα στη ζωή, τους προβληματισμούς, τους πόνους, τις πίκρες αλλά και τις χαρές των ατόμων που η κοινωνία ξέβραζε στο περιθώριο επειδή έκρινε ότι δεν της ταίριαζαν. Με λίγα λόγια, η Μαίρη Ρενώ έδωσε σε όλα τα άτομα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας φωνή σε μια εποχή που αυτό θεωρούνταν από ανάρμοστο έως και παράνομο σε κάποιες χώρες. Η ίδια και η σύντροφός της άλλωστε αναγκάστηκαν να μετακομίσουν από την Αγγλία όπου διέμεναν στη Νότιο Αφρική, αποφεύγοντας τις κακόβουλες γλώσσες που διέδιδαν για τη συμβίωσή των δύο γυναικών φήμες αλλά και τα συντηρητικά μυαλά που αντιμετώπιζαν τη συγγραφέα με σκεπτικισμό όσο και εχθρικότητα. Στο Κέηπ Τάουν έζησε το ζευγάρι πενήντα ευτυχισμένα χρόνια, έως τον θάνατο της Ρενώ το 1983. Αν και έζησε μαζί με τη σύντροφό της μία ολόκληρη ζωή, ποτέ δεν αποδέχτηκε τον όρο "λεσβία" καθώς υπήρξε εντελώς αντίθετη σε οτιδήποτε μπορούσε να χαρακτηρίσει και να οριοθετήσει μία ρομαντική σχέση μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου. 

Η Μαίρη Ρενώ κατάφερνε να διεισδύει στο μυαλό των ηρώων της. Ψυχογραφούσε τους χαρακτήρες της απασχολούμενη κατά βάση όχι με τις ηρωικές μορφές της ιστορίας και της μυθολογίας μα με τους απλούς, καθημερινούς  ανθρώπους και τον τρόπο που εκείνοι έβλεπαν και βίωναν τους ήρωες και τους σημαντικούς, γενικότερα, ανθρώπους της εποχής τους, δίνοντας μια άλλη οπτική στο ιστορικό/μυθολογικό μυθιστόρημα. Αναφέρθηκε με τόση απλότητα στις ταυτότητες φύλου των χαρακτήρων της αλλά και στη σεξουαλική τους ταυτότητα, προσδίδοντάς τους το κύρος που έως τότε τους έλειπε, αφού είχε το θάρρος να τους παρουσιάσει ως αυτό που στην πραγματικότητα ήταν: το πλέον φυσιολογικό. 

Όλα τα βιβλία της έχουν αγαπηθεί πολύ από τους αναγνώστες (παρόλο που υπήρξαν και αντιδράσεις, φυσικά, από τους ηθικολόγους, ειδικά στην Αμερική). Αυτά που εγώ έχω όμως μέσα στην καρδιά μου από τα βιβλία της και που σήμερα σας προτείνω να διαβάσετε, αν δεν το έχετε κάνει ήδη, είναι τα εξής:
· Φωτιά από τον ουρανό (Εκδόσεις Κάκτος)
· Το τελευταίο κρασί (Εκδόσεις Anubis)
· Ο Ηνίοχος (Εκδόσεις Κάκτος)
· Ο Βασιλιάς πρέπει να πεθάνει (Εκδόσεις Κάκτος -εξαντλημένο-)
· Ο Ταύρος από τη θάλασσα (Εκδόσεις Κάκτος)
Καλό μήνα σας εύχομαι, έστω και με χρονοκαθυστέρηση! Να προσέχετε τον εαυτό σας γιατί, πιστέψτε με, είστε ό,τι καλύτερο σας έχει συμβεί!

Με αγάπη,

Λία

Μέρος του άρθρου δημοσιεύθηκε και στο Diavazo Greek Books Μαΐου.


Διαβάστε Περισσότερα

Τι είναι -τελικά- αυτό το "Κουήρ" γύρω από το οποίο γίνεται πολύς λόγος τελευταία;

Πέμπτη 28 Απριλίου 2022

 


Ήταν μια φορά κι έναν καιρό ένας τύπος που μου το έπαιζε φίλος. Τότε, θυμάμαι, ήταν λίγο καιρό αφότου έκανα το coming out μου, σε αρκετά προχωρημένη ηλικία μα περήφανη που επιτέλους τα είχα καταφέρει με όσες δυσκολίες αντιμετωπίζει ένα άτομο που ζει στην επαρχία, κι όσο να 'ναι ήμουν το καινούργιο (άγνωστο) φρούτο στην κοινότητα (;). Είχα ξεκινήσει με αθωότητα, θάρρος κι αποφασιστικότητα, δείχνοντας εμπιστοσύνη στους ανθρώπους, νομίζοντας πως όπως είμαι εγώ, με ανοιχτή καρδιά κι αγκαλιά που χωράει τον κόσμο όλο,  είναι κι οι άλλοι. Μέγα λάθος. 

Διαβάστε Περισσότερα

Σακραμέντο, του Γιάννη Μαυριτσάκη

Τρίτη 26 Απριλίου 2022

 

 

Στον κόσμο του Σακραμέντο δεν υπάρχει το θηλυκό στοιχείο. Οι σελίδες του ζέχνουν ανδρικό ιδρώτα, πολύ σπέρμα κι άλλο τόσο εμετό και κάτουρα και αίμα. Αν δεν αντέχεις τον πόνο, αν σιχαίνεσαι, αν τρομάζεις με οτιδήποτε έξω από την ερωτωκανονικότητα, τότε αυτό το Κουήρ μυθιστόρημα των 356 σελίδων, δεν είναι για σένα.

Διαβάζω από το οπισθόφυλλο:

Οι χαρακτήρες του μυθιστορήματος ζουν σ' ένα ιδιότυπο ινφέρνο, μέσα στα όρια μιας περιοχής που ελέγχεται από τους ίδιους· εκπαιδεύονται, ψυχαγωγούνται, αναλαμβάνουν καθήκοντα. Από τον κυνισμό και την αχαλίνωτη σεξουαλικότητα, περνούν στην εκδήλωση εκτροχιασμένης βίας και στον διάλογο με την υπερφύση.
Οι ήρωες του "Σακραμέντο" δεν είναι ούτε Αμερικανοί ούτε Ευρωπαίοι, ούτε όμως πρόκειται για πρόσωπα φανταστικής δυστοπίας· το παραισθητικό τους αποτύπωμα είναι χρόνου πραγματικού.

Προσωπικά, το απόλαυσα. Η γλώσσα του είναι ωμή κι έχει θράσος και τη δύναμη να μεταφέρει εκείνον τον τολμηρό που θα του αφοσιωθεί, σε έναν κόσμο που θα μπορούσε να είναι βγαλμένος από ένα μέλλον υποθετικό, όχι απαραίτητα δυσοίωνο αλλά σίγουρα διαφορετικό, ένα μέλλον που με βεβαιότητα απέχει παρασάγγας από όσα ο νους  θεωρεί ως "φυσιολογικά" ή δεδομένα... Ή, ας μην μελλοντολογώ, θα μπορούσε να έχει αποτυπώσει στις λέξεις του ένα παράλληλο σύμπαν, να συμβαίνουν όλα αυτά που θα διαβάσεις σε έναν πλανήτη κάποιου άλλου κόσμου όπου όλα έχουν τη μορφή του εφιάλτη μας, συμβαίνουν σαν ψευδαίσθηση και σαν υπό την επήρεια σκληρών παραισθησιογόνων  ουσιών...

Στην άλλη άκρη της τραπεζαρίας τρώει μόνος του ο ανιματέρ. Το πραγματικό του όνομα είναι Νεκρός και η δουλειά του στο σφαγείο του εξασφαλίζει πάντα τα πιο εκλεκτά κομμάτια.

Μιλώντας για Κουήρ λογοτεχνία, νομίζω πως στο Σακραμέντο αξίζουν τα πρωτεία! Στην περίπτωσή του μάλιστα, νομίζω πως το Κουήρ στοιχείο συναγωνίζεται επάξια με τον ομοερωτισμό που διατρέχει σχεδόν κάθε του σελίδα. 

Το κάτουρό του έβγαινε άφθονο και υπό πίεση, έπρεπε να το καταπίνω γρήγορα, δεν ήταν εύκολο χωρίς να χύνεται έξω. [σελ. 73]

Κάπου ανάμεσα στις φουσκωμένες κοιλιές περιφέρεται ο Σιδεράς σε αναζήτηση στόματος. Τον βλέπω με την πλάτη μου, ανήσυχο, υπερκινητικό· έχει καταλάβει ότι τον αποφεύγω απόψε, ελπίζω να δείξει κατανόηση, να μη με τιμωρήσει όταν βρεθώ στην ανάγκη του, χρειάζομαι καινούργιες γεύσεις, μια διαφορετική αναλογία αλμυρού, πικρού και γλυκόξινου, αλλά πάνω απ' όλα χρειάζομαι μεγαλύτερες ποσότητες, σαν αυτές που φαντάζομαι ότι περιέχονται στ' αρχίδια του Κάκτου που φουσκώνουν προκλητικά γεμάτα κάτω από το παντελόνι του. [σελ. 95]

Τελειώνοντας την ανάγνωσή του βιβλίου - παρεμπιπτόντως να αναφέρω πως κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οδός Πανός - έψαξα να βρω κριτικές γεμάτη περιέργεια. Ήθελα να διαβάσω όλα όσα έχουν γραφτεί γι' αυτό. Πίστευα πως θα έχει προκαλέσει ατέλειωτες συζητήσεις και θα έχει φέρει πολλών τη γνώμη σε αντιπαράθεση με πιο συντηρητικές απόψεις. Πίστεψα ότι θα έχει δημιουργήσει φανατικούς φίλους μα και εχθρούς. Τίποτα από αυτά δεν ισχύει όμως, καθώς τίποτα δεν έχει γραφτεί. Παρότι το βιβλίο κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 2020, πέρα από τις ιστοσελίδες πωλήσεών του καμία κριτική δεν έχει ανέβει στο διαδίκτυο, μοιάζει σαν κανείς να μη θέλησε να ασχοληθεί μαζί του, κι αναρωτιέμαι το γιατί...

Είναι σίγουρα ένα μυθιστόρημα που προκαλεί, ακόμα και τις αντοχές του αναγνώστη. Μα, μήπως το Therion του Καρυδάκη δεν είναι προκλητικό; Με αυτό ασχολήθηκαν οι κριτικοί, το Σακραμέντο μοιάζει να το πέρασαν στην αφάνεια, πέρα από ένα δικό μου (πάλι) άρθρο όπου το αναφέρω πολύ γενικά μιλώντας για τα βιβλία Κουήρ θεματικής  κανείς δεν στάθηκε πάνω από αυτό το τόσο πρωτοποριακό έργο, να αναλύσει την πολιτική και την κοινωνική του διάσταση, να πιάσει το βαθύτερο νόημα της -άγριας, ομολογουμένως- ποιητικής του. Κρίμα...

Ο Γιάννης Μαυριτσάκης είναι ως επί το πλείστων θεατρικός συγγραφέας, κι αυτό περνά μέσα από τη μορφή του μυθιστορήματός του. Μπορείς να διαβάσεις το βιογραφικό και την εργογραφία του εδώ. Εύχομαι κάποτε το Σακραμέντο να βρει τη θέση που του αξίζει. Αν το διάβασες ή αν κάποτε αποφασίσεις να το διαβάσεις, θα χαρώ να μου πεις τη γνώμη σου.


Διαβάστε Περισσότερα

Όταν παρεκτρέπεστε... - Κώστας Δερμούσης

Πέμπτη 21 Απριλίου 2022

 


Τον Φεβρουάριο του 2021 κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Βακχικόν η ποιητική συλλογή του Κώστα Δερμούση "Όταν παρεκτρέπεστε...". Από τότε, κυκλοφορεί μαζί μου στα δωμάτια του σπιτιού, με συντροφεύει κατά τη διάρκεια των ονείρων πλάι στο κομοδίνο μου, στο τραπέζι της κουζίνας καθώς μαγειρεύω, στο σακίδιό μου όταν βγαίνω για περπάτημα. Έχει γίνει το αποκούμπι μου, τολμώ να πω. Δεν σας μίλησα νωρίτερα γι' αυτή γιατί όλο έψαχνα αφορμές για να χωρέσω κάπου, σε ένα κείμενο, την αγάπη που της έχω, κι όλο περίσσευε. Ήθελα να της αφιερώσω όλον τον χώρο κι όλη την ένταση και όλη την έγνοια που της αξίζει...

Η μέρα το απαιτεί

Φόρεσα το φουλάρι
με τις αποχρώσεις mauve
για να προσελκύει τα βλέμματα
των κατά συνθήκη ακροατών
σε μια ανάγνωση ποιημάτων
όπου το χρώμα κάνει ρίμα με τα χνώτα
και η ποίηση με την προσποίηση.

Προσπαθώ να περιγράψω αυτό που μόνο η ψυχή αναγνωρίζει τόσο καλά, το κρίνει "δικό της", δεν απαιτεί λογοτεχνικές αναλύσεις μήτε εξοικείωση, αυτά τα θεωρεί κερδισμένα, δεδομένα. Μα πρέπει κάπως να βρω τη στιγμή αυτή τις λέξεις ώστε να σου μιλήσω για τον τρόπο που αγάπησα τη συλλογή ποιημάτων του Κώστα Δερμούση και κατ' επέκταση (γιατί τέτοιος άνθρωπος είμαι) τον ίδιο τον δημιουργό της.

Στίχοι όπως: 

Συστολή

Όταν πάνω από το φέρετρό μου 
αρχίσουν να εκφωνούν ποιητικούς λόγους και επικήδειους,
θα μπορώ άραγε να σηκώσω το χέρι και να κλείσω τα στόματα
όσων θα με ζαλίζουν τέτοια ώρα
ή θα είμαι ακόμη ντροπαλός;

δεν νομίζω πως περιγράφονται με λόγια... Βαθιά στοχαστικοί μέσα από την ειρωνεία ενός βλέμματος ή ενός χαμόγελου μισού που αυτοσαρκάζεται, όσο οι μικρές ακίδες των εσωτερικών άλυτων πόνων ειρωνεύονται τις κοινωνικές συνθήκες και τους συμβιβασμούς μιας ολόκληρης ζωής...

Εξηγεί τον Κόσμο ανατρέποντας, ταράσσοντας την ηρεμία της συνθηκολόγησης με τα καθημερινά τόσο που, δεν μπορείς παρά να το παραδεχτείς μεγαλόφωνα πως "έτσι έχουν τα πράγματα, ναί! έτσι έχουν..." Όπως ξεστόμισα κι εγώ, όταν το πρωτοδιάβασα. Μα αλλού είναι η πραγματική μαγεία: όσες φορές κι αν ανατρέξεις αναγνώστη στην Ποίηση του Κώστα Δερμούση, κάτι διαφορετικό θα έχει να σε φιλέψει! Ανάλογα με τον καιρό, τη διάθεση της στιγμής, τους πόνους που απλώνονται στο κορμί σου και τις ηδονές που καταπνίγεις ή, αντίθετα, αφήνεις να πάρουν τον έλεγχο των κυττάρων σου... Για όλα, κάτι έχει να σου πει και να σου δώσει, κάτι θα λάβεις! Κι αυτή είναι η ουσία της διαχρονικότητας της Ποιητικής Τέχνης του Κώστα Δερμούση.

Ίσως γι' αυτό όλο να έλεγα κοιτώντας το βιβλίο πως "έχω χρόνο", "Θα μιλήσω γι' αυτό, έχω χρόνο"... Μα επειδή ο χρόνος σαν το φίδι γλιστρά μέσα από τις παλάμες μου λεπταίνοντας (κι ο δικός σου, μη νομίσεις στιγμή το αντίθετο!) σήμερα το αποφάσισα να σου συστήσω το βιβλίο και τον δημιουργό του. Γιατί...

[...]
Αδιάφοροι και επιμελώς ακατάληπτοι
μέχρι την τελευταία στιγμή
θα υποκλινόμαστε σε όσους μένουν πίσω
και μας κοιτούν με απορία και φθόνο
[Προδομένο Κοινό]

Κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Βακχικόν. Κι είναι η ποιητική συλλογή που, όπως κι εγώ, θ' αγαπήσεις.

Διαβάστε Περισσότερα